Ինֆորմացիայի ազատության կենտրոն

հայերեն | english

Մեր մասին

Ընդհանուր տեղեկություն

Ինֆորմացիայի ազատության կենտրոն հասարակական կազմակերպությունը հիմնադրվել է 2001 թ.-ի հուլիսի 1-ին Երեւանում մի խումբ լրագրողների եւ իրավաբանների կողմից: ԻԱԿ-ի առաքելությունն է նպաստել տեղեկատվության ազատության մասին օրենսդրության կիրառմանը, ՀՀ կառավարման համակարգի թափանցիկությանն ու հրապարակայնությանը և այդ համակարգում քաղաքացիական հասարակության մասնակցության ապահովմանը:

ԻԱԿ գործունեության հիմնական ուղղություններն են.

Բաց կառավարման գործընկերություն - 2011-2015

ԻԱԿ-ն ակտիվորեն ներգրավված է «Բաց կառավարման գործընկերություն» նախաձեռնության մեջ։ Կենտրոնի ծրագրերի ղեկավար, փորձագետ Լիանա Դոյդոյանն ընդգրկված է ԲԿԳ-ում ՀՀ մասնակցության գործողությունների ծրագրից բխող աշխատանքները համակարգող աշխատանքային խմբում, որը կազմավորվել է 2012 թ. սեպտեմբերին ՀՀ Վարչապետ Տ. Սարգսյանի որոշմամբ: Աշխատանքային խումբը 2013 թ. մշակել է ԲԳԿ-ում 2014-2016 թթ. Հայաստանի գործողությունների պլանի նախագիծը։ ԻԱԿ-ի նախաձեռնությամբ և ջանքերով 2013-ին գործարկվեց ԲԿԳ-ի հայաստանյան պաշտոնական կայքէջը՝ www.ogp.am: Իսկ ԻԱԿ-ի և ՀՀ կառավարության համատեղ աշխատանքի արդյունքում 2013 թ.-ի հունիսի 14-ին Երևանում անցկացվեց «Բաց կառավարման գործընկերություն-Հայաստան» առաջին միջազգային համաժողովը: ԻԱԿ-ը ոչ միայն մասնակցում է ԲԿԳ շրջանակում Հայաստանի ստանձնած գործողությունների իրականացմանը, այլև գործընկեր ՀԿ-ների աջակցությամբ հետևողականորեն դիտարկում է ՀՀ ստանձնած հանձնառությունների իրականացման գործընթացը:

Կոռուպցիայի դեմ պայքար- 2001-2015

Ինֆորմացիայի ազատության կենտրոնն, օգտագործելով տեղեկատվության ազատությունը որպես գործիք կոռուպցիայի հաղթահարման գործում, ակտիվորեն ներգրավված է կոռուպցիայի դեմ պայքարում 2001 թվականից ի վեր։

Կազմակերպությունը ներգրավված է հակակոռուպցիոն տարբեր միջոցառումներում, այդ թվում` քաղաքացիական հասարակության ներկայացուցիչների և պաշտոնյաների համար ուսուցումների իրականացում, հանրային կրթության քարոզարշավների կազմակերպում, աջակցություն հակակոռուպցիոն ազգային ռազմավարությունների մշակմանը, ինչպես նաև դրանց իրականացման մոնիտորինգ, քաղաքական կուսակցությունների քարոզարշավների ֆինանսավորման և հանրային գնումների մոնիտորինգ: 2014-2016թ.թ.-ի ընթացքում ԻԱԿ-ը ԵՄ-ի ֆինանսավորմամբ իրականացվող 3-ամյա "Կոռուպցիայի դեմ պայքարի բազմակողմանի խթանում" ծրագրի միջոցով ամբողջությամբ ներգրավված է կոռուպցիայի եմ պայքարում:

Իրավական խորհրդատվություն և ռազմավարական դատավարություն
2001-2015

2001-2015 թթ.-ին Ինֆորմացիայի ազատության կենտրոնը քաղաքացիներին ապահովում է տեղեկատվության ազատության իրավունքի վերաբերյալ խորհրդատվությամբ: Մինչ օրս կենտրոնն ապահովել է խորհրդատվությամբ շուրջ 7000 քաղաքացու։ ԻԱԿ-ը քաղաքացիներին, ԶԼՄ-ներին, ՀԿ-ներին, լրագրողներին և իրավաբանական անձանց իրավական խորհրդատվություն է տրամադրում տեղեկատվություն ստանալու իրավունքի վերաբերյալ` միաժամանակ օգնելով բողոքարկել տեղեկատվություն ստանալու հարցումների անօրինական մերժումները` ներառյալ դատարական կարգով: Ռազմավարական դատական գործերի ստեղծումը ԻԱԿ-ի հիմնական գործիքներից է՝ որպես տեղեկատվություն ստանալու իրավունքի պաշտպանության կարեւորագույն երաշխիք։ ՏԱ մասին դատական գործերը դրականորեն են ազդում տեղեկատվության ազատության վիճակի վրա` զերծ պահելով պաշտոնյաներին խախտում կատարելուց: Ինֆորմացիայի ազատության կենտրոնն իրականացնում է տեղեկատվության ազատության վերաբերյալ դատական գործեր այն պաշտոնյաների դեմ, ովքեր խախտում են քաղաքացիների տեղեկատվություն ստանալու իրավունքը, անպատասխան են թողնում ՏԱ հարցումներին կամ տրամադրում են ողջ ամբողջական կամ թերի տեղեկատվություն: Այս գործընթացի շնորհիվ աստիճանաբար ձեւավորվում է տեղեկատվության ազատության վերաբերյալ դատական նախադեպային պրակտիկա: 2006-2013թթ. ընթացքում ԻԱԿ-ը տեղեկատվության տրամադրումն ապօրինի մերժած պետական կառավարման և տեղական ինքնակառավարման մարմինների դեմ 42 դատական գործ է հարուցվել՝ 80% դրական արդյունքով, ինչի շնորհիվ վերականգնվել է տեղեկատվություն ստանալու խախտված իրավունքը:

Դիտարկում - 2003-2015

2003 թ.-ից սկսած՝ ՏԱ օրենքի ընդունումից ի վեր, ԻԱԿ-ը պարբերաբար իրականացրել է մոնիտորինգներ՝ պարզելու համար տեղեկատվության ազատության վիճակը ՀՀ-ում: Պետական կառավարման եւ տեղական ինքնակառավարման մարմիններում տեղեկատվության ազատության իրական վիճակը գնահատելու, պետական մարմիններին բաց եւ թափանցիկ աշխատելուն պարտավորեցնելու, ինչպես նաեւ քաղաքացիների համար անհրաժեշտ տեղեկություններ ստանալու համար Ինֆորմացիայի ազատության կենտրոնը տարեկան 1000-ից ավելի տեղեկություն ստանալու հարցումներ է ուղարկում պետական կառավարման և տեղական ինքնակառավարման մարմիններ` միաժամանակ լինելով «Տեղեկատվության ազատության մասին» ՀՀ օրենքն ամենաակտիվ օգտագործող կազմակերպություններից մեկը: ԻԱԿ-ի իրականացրած մոնիտորինգների մասին առավել ամբողջական տեղեկատվություն կարելի է ստանալ այստեղից՝ http://www.foi.am/hy/research/:

2014թ.-ից ԻԱԿ-ը մշակել և գործարկել է տեղեկություն տնօրինող մարմինների (մասնավորապես` պետական կառավարման և տեղական ինքնակառավարման մարմինների) հրապարակայնության և թափանցիկության գնահատման համակարգ` ՏԱ ինդեքս: Մշակված հիսունից ավելի չափանիշների հիման վրա ամեն տարի Ինֆորմացիայի ազատության կենտրոնի փորձագետները գնահատելու են պետական և տեղական ինքնակառավարման մարմինների թափանցիկության և տեղեկատվության ազատության մակարդակը և կազմելու են Հրապարակայնության եւ տեղեկատվության ազատության ամենամյա Ինդեքսը։

Ուսուցումներ - 2002-2015

Կենտրոնը ՀՀ ողջ տարածքում ուսուցումների միջոցով օգնում է քաղաքացիներին, ՀԿ, ԶԼՄ եւ քաղաքական կուսակցությունների ներկայացուցիչներին, ինչպես նաեւ պետական պաշտոնյաներին զարգացնել իրենց գիտելիքը եւ հմտությունները Տեղեկատվության ազատության ոլորտում: 2003-2014 թթ. ընթացքում 6914 մարդ՝ այդ թվում 2843 պաշտոնյա, ստացել է գիտելիք եւ հմտություն տեղեկատվության ազատության օրենսդրության վերաբերյալ։

Հանրային քարոզարշավ 2001-2015

2001 թ.-ից մինչ օրս Կենտրոնն իրականացնում է հանրային լայն քարոզարշավ տեղեկատվության ազատության խնդիրներին հանրությանն իրազեկելու նպատակով։ Կենտրոնը հրապարակում է «Դու տեղյակ լինելու իրավունք ունես» տեղեկագիրը, որը ՏԱ ոլորտի մասին միակ մասնագիտացված պարբերականն է Հայաստանում: Տեղեկագրի յուրաքանչյուր համարում հրապարակվում է այն պաշտոնյաների «Սև ցուցակը», որոնք ոտնահարել են քաղաքացիների, լրագրողների, հասարակական կազմակերպությունների եւ իրավաբանական անձանց տեղեկատվություն ստանալու իրավունքը: ԻԱԿ-ը ԶԼՄ-ներով լայնորեն հրապարակայնացնում է տեղեկություն ստանալու իրավունքի խախտումները:
Տեղեկատվության ազատության ոլորտում ամենակարեւորն այն է, որ պետական մարմինները իրենց սեփական նախաձեռնությամբ հրապարակեն հանրության համար կարեւոր տեղեկություններ։ Այս նպատակով ԻԱԿ-ը համայնքներին՝ գյուղական եւ քաղաքային, տրամադրում է տեղեկատվական ցուցատախտակներ՝ համայնքին առնչվող պարտադիր հրապարակման ենթակա տեղեկությունները փակցնելու համար:
2007 թ. մինչ օրս ԻԱԿ-ը ՀՀ 57 համայնքներում տեղադրել է 270 տեղեկատվական ցուցատախտակ, որոնց միջոցով տեղական ինքնակառավարման մարմինները պետք է հրապարակեն իրենց տնօրինման տակ գտնվող տեղեկատվությունը: Այս տեղեկատվական ցուցատախտակները տեղական ինքնակառավարման մարմինների համար պարտադիր հրապարակման ենթակա տեղեկությունները մատչելի դարձնելու ճկուն, ոչ ծախսատար եւ արդյունավետ միջոց են:
 

Բարեփոխումներ էլեկտրոնային կառավարման ոլորտում - 2009-2015

ԻԱԿ-ն իրականացնում է մի շարք ծրագրեր կառավարման համակարգում էլեկտրոնային կառավարման նոր մեխանիզմներ ներդնելու, կատարելագործելու եւ դրանց հրապարակայնության ապահովմանն ու մարդկանց տեղեկություն ստանալու իրավունքի իրականացմանն ուղղելու նպատակով։ Այս նպատակով 2011 թ. ԻԱԿ-ի նախաձեռնությամբ եւ աջակցությամբ արդիականացվել են ՀՀ տարածքային կառավարման նախարարության եւ 10 մարզպետարանների պաշտոնական կայքերը: Ինչպես եւ 2009-2010 թթ. ԻԱԿ-ն աջակցել է ՀՀ մարզպետարաններում ներդնելու էլեկտրոնային փաստաթղթաշրջանառության Մալբերի համակարգը՝ այդ նպատակով կազմակերպելով ուսուցումների շարք, նաեւ՝ տրամադրելով համակարգիչներ քաղաքապետարաններին ու մարզպետարաններին: 
 

Օրենսդրական բարեփոխումներ - 2001-2015

Ինֆորմացիայի ազատության կենտրոնն ակտիվ դերակատարում է ունեցել «Տեղեկատվության ազատության մասին» ՀՀ օրենքի մշակման և ընդունման գործում: Ներկայումս ԻԱԿ-ը նախաձեռնել է ՏԱ օրենսդրության բարեփոխումների երկրորդ սերնդի մշակման և ընդունման գործընթացը։ ԵԱՀԿ երևանյան գրասենյակի աջակցությամբ ԻԱԿ-ը վերլուծել է տեղեկատվության ազատության ներկայիս պրակտիկան, վերհանել  իրավական բացերը եւ դրանք լրացնելու նպատակով ՀՀ ԱԺ-ի գիտության, կրթության, մշակույթի, երիտասարդության եւ սպորտի հարցերի մշտական հանձնաժողովի հետ համատեղ մշակել «Տեղեկատվության ազատության մասին» ՀՀ օրենքում փոփոխություններ եւ լրացումներ կատարելու մասին նախագիծ, ինչպես նաեւ ՏԱ իրավունքին առնչվող՝ «Պետական տուրքի մասին», «Տեղական տուրքերի եւ վճարների մասին» օրենքներում եւ «Վարչական իրավախախտումների մասին» ՀՀ օրենսգրքում լրացումներ կատարելու մասին օրինագծեր:

ՏԱ ամենամյա մրցանակաբաշխություն - 2003-2015

ԻԱԿ-ն իրականացնում է ՏԱ ամենամյա մրցանակաբաշխություն, որի ժամանակ ոսկե բանալի է շնորհվում ՏԱ օրենքը լավագույնս կիրառած քաղաքացիներին, ՀԿ-ներին, պետական կառավարման և տեղական ինքնակառավարման մարմիններին և լրագրողներին: Տրվում են նաև բացասական մրցանակներ` կողպեքներ, ՏԱ օրենքը խախտող պետական կառավարման և տեղական ինքնակառավարման մարմիններին:

ԻԱԿ-ն անդամակցում է.

 ԻԱԿ կանոնադրություն